Barcha maqolalar
Biznes

Garovli yoki garovsiz kredit — biznes uchun qaysi biri mos keladi

Alisa Granova

 

Biznesga kredit har xil holatlarda kerak bo‘ladi. Kundalik xarajatlarni yopish yoki biznesni kengaytirish katta xarajatlarni talab qiladi. TBC Bank Uzbekistan’ning TBC Biznes servisida garovsiz kredit olish yoki mol-mulkni garovga qo‘yib kredit rasmiylashtirish mumkin. Ular kredit summasi, muddati, foizi va rasmiylashtirish tezligi bo‘yicha farq qiladi. Sizga qaysi variant mos kelishini ko‘rib chiqamiz.

Garovli va garovsiz kreditning farqi nimada

Garovsiz biznes krediti — garov talab qilinmaydigan kredit. U tez rasmiylashtiriladi, arizasi uch kun ichida ko‘rib chiqiladi. Ariza bo‘yicha ijobiy qarorni tasdiqlaganingizdan keyin bank pulni biznes hisobraqamiga o‘tkazadi.


TBC Biznesda bunday kredit bo‘yicha 600 mln so‘mgacha olish mumkin.


Garov evaziga biznes kreditida bank biznesga pul beradi, biznes esa bankka mol-mulkini garovga qo‘yadi. Masalan, ko‘chmas mulk, transport yoki maxsus transport vositalarini garovga qo‘yish mumkin.


Garov bankka kattaroq summa va uzoqroq muddatga kredit berish imkonini beradi.


Kreditni to‘lash vaqtida mol-mulk kompaniyaning o‘zida qoladi. Undan foydalanish ham mumkin. Ammo garovdagi mol-mulkni bank roziligisiz sotish yoki boshqa nomga o‘tkazib bo‘lmaydi.


Garov evaziga kredit uchun arizani ham onlayn topshirish mumkin. Ammo uni ko‘rib chiqish garovsiz kreditga qaraganda ko‘proq vaqt oladi. Bank mol-mulk va unga tegishli hujjatlarni tekshirib, uni baholashi ham mumkin.

Kredit tanlashda nimalarga e’tibor berish kerak

Kreditlarni bir nechta mezonlar bo‘yicha solishtiring.


Summa. TBC Biznesda garovsiz kredit bo‘yicha 600 mln so‘mgacha, garovli kredit bo‘yicha 12 mlrd so‘mgacha olish mumkin. Kredit summasi biznes ehtiyojiga qarab tanlanadi.


Foiz stavkasi. TBC Biznesda garovsiz kredit bo‘yicha yillik stavka 33–38%, garovli kredit bo‘yicha esa 22–23%. Yakuniy stavka va boshqa shartlarni bank har bir mijoz uchun alohida belgilaydi. Bunda kredit summasi, muddati va biznes bahosi hisobga olinadi. 


Kreditlarni faqat foiz stavkasiga qarab solishtirmang. Bir xil summadagi ikkita kreditning oylik to‘lovi va umumiy ortiqcha to‘lovi sezilarli farq qilishi mumkin. Masalan, uzoqroq muddatda foiz stavkasi pastroq bo‘lsa, umumiy ortiqcha to‘lov ko‘proq chiqadi. 


Muddat. Garovsiz kredit 3 oydan 36 oygacha bo‘lgan muddatga rasmiylashtiriladi. Garovli kredit muddati esa 7 yilgacha bo‘lishi mumkin. Uzoqroq muddat oylik to‘lovni kamaytiradi, lekin foizlar uzoqroq hisoblangani uchun umumiy ortiqcha to‘lov ko‘proq bo‘lishi ehtimoli bor.


Tezlik va rasmiylashtirish. Garovsiz kredit bo‘yicha qaror uch ish kuni, asosan bir necha soat ichida chiqadi. Garovli kredit bo‘yicha bank mutaxassisi 24 soatda mijoz bilan bog‘lanadi. Keyin arizani ko‘rib chiqish boshlanadi. Bank garovni rasmiylashtirishgani uchun jarayon ko‘proq vaqt olishi mumkin. 


Oylik to‘lov. Biznes kredit to‘lovini har oy joriy xarajatlarga ta’sir qilmasdan to‘lay olishini baholash kerak. To‘lovdan keyin ish haqi, xaridlar, ijara, soliqlar va kutilmagan xarajatlar uchun ham yetarli pul qolishi kerak. 


Umumiy to‘lov summasi. Kredit muddati davomida bankka jami qancha pul qaytarishingizni ko‘rib chiqing. Bu foiz stavkasi va muddati turlicha bo‘lgan variantlarni solishtirish hamda xarajatlardagi haqiqiy farqni ko‘rishga yordam beradi.


TBC Biznes saytida kredit kalkulyatori bor. Unda summa, muddat va foiz stavkasini kiritib, taxminiy oylik to‘lov va umumiy qo‘shimcha to‘lov summalarini ko‘rsa bo‘ladi. Muddatni o‘zgartirib, variantlarni solishtirish ham mumkin. Uzoqroq muddat oylik to‘lovni kamaytiradi, lekin umumiy qo‘shimcha to‘lovni oshiradi.

Bir xil summa va muddatda garovli kreditning pastroq foiz stavkasi oylik to‘lov va umumiy qo‘shimcha to‘lovni kamaytiradi.

Qisqacha: qaysi kreditni tanlash kerak

Ikkala kredit varianti ham biznes uchun mos kelishi mumkin. Tanlov biznesning maqsadi, kerakli summa, muddat, rasmiylashtirish tezligi va mol-mulkni garovga qo‘yish imkoniyatiga bog‘liq.


Garovsiz kredit biznesga 600 mln so‘mgacha pul kerak bo‘lsa va mol-mulkni garovga qo‘yish talab qilinmasa, qulay variant bo‘lishi mumkin. U aylanma xarajatlar, xaridlar, ijara, reklama, uskunalar va boshqa joriy vazifalar uchun mos keladi.


Garovli kredit kattaroq summa yoki uzoqroq muddat kerak bo‘lganda ko‘rib chiqiladi. Bunda biznes mol-mulkni garovga qo‘yadi, bank esa arizani mol-mulk qiymati va kreditning boshqa shartlarini hisobga olib ko‘rib chiqadi.

TBC Biznesda o‘zingizga mos kreditni tanlang

TBC Bank Uzbekistan’da biznes uchun garovsiz yoki garovli kredit olish mumkin. O‘zingizga mos kredit variantiga ariza topshiring. Ikkilanayotgan bo‘lsangiz, TBC Biznes ilovasida bank mutaxassisiga murojaat qiling. U kredit shartlarini tushunishga yordam berib, keyingi bosqichlar haqida ma’lumot beradi.